การพัฒนาเศษเหลือจากเห็ดหัวลิงให้เป็นอาหารเสริมสุขภาพและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพในอาหารสำหรับปลานิล
บทวิเคราะห์งานวิจัย
งานวิจัยนี้ศึกษาประโยชน์ของเศษเหลือจากการแปรรูปเห็ดหัวลิง โดยนำมาใช้เป็นส่วนประกอบในอาหารปลานิล ซึ่งเป็นการนำทรัพยากรเหลือใช้มาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด และลดการใช้ยาปฏิชีวนะและสารเคมีในอุตสาหกรรมการเลี้ยงปลานิล งานวิจัยแบ่งเป็น 2 ส่วนหลัก คือ การใช้เห็ดหัวลิงป่น และการใช้สารสกัดจากเห็ดหัวลิง ทั้งสองส่วนมีการทดลองเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม (อาหารปลานิลปกติ) โดยวัดผลหลายด้าน ได้แก่ การเจริญเติบโตของปลา (น้ำหนักตัว อัตราการเจริญเติบโต), การใช้อาหาร, องค์ประกอบของเลือด, ความต้านทานต่อเชื้อโรค Streptococcus agalactiae (แบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคในปลานิล) และการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน (TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-10)
ในส่วนของการใช้เห็ดหัวลิงป่น ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า แม้จะไม่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของปลานิลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่กลับช่วยเพิ่มอัตราการรอดตายของปลาที่ติดเชื้อ Streptococcus agalactiae โดยเฉพาะที่ระดับความเข้มข้น 1% นอกจากนี้ยังพบการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันสูงขึ้น ซึ่งบ่งชี้ว่าเห็ดหัวลิงป่นมีคุณสมบัติในการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้กับปลานิล ผลลัพธ์นี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของเห็ดหัวลิงป่นในการทดแทนหรือลดการใช้สารเคมีในการควบคุมโรคในฟาร์มเลี้ยงปลา
ส่วนการใช้สารสกัดจากเห็ดหัวลิง พบว่ามีแนวโน้มที่จะส่งผลดีต่อการเจริญเติบโตของปลาเช่นเดียวกับเห็ดหัวลิงป่น แต่มีผลที่เด่นชัดกว่าคือ การเพิ่มขึ้นของ Globulin ในเลือด (โปรตีนที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน) และการลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด ที่ระดับความเข้มข้น 0.1% พบการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันสูงสุดและแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับกลุ่มควบคุม สิ่งนี้ชี้ให้เห็นว่าสารสกัดจากเห็ดหัวลิงมีประสิทธิภาพในการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของปลานิลได้ดีกว่าเห็ดหัวลิงป่น
โดยรวมแล้ว งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นถึงประโยชน์ของการนำเศษเหลือจากเห็ดหัวลิงมาใช้ประโยชน์ ทั้งในรูปแบบป่นและสารสกัด ซึ่งสามารถใช้เป็นสารเสริมในอาหารปลานิล เพื่อช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันและลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรค ลดการพึ่งพาสารเคมีและยาปฏิชีวนะ เป็นการส่งเสริมการเลี้ยงปลานิลอย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตาม การศึกษาเพิ่มเติมในเรื่องกลไกการทำงานที่แน่ชัดของเห็ดหัวลิงต่อระบบภูมิคุ้มกันของปลานิล และการศึกษาความเป็นไปได้ในการผลิตสารสกัดในเชิงอุตสาหกรรม ยังคงมีความสำคัญเพื่อให้สามารถนำผลการวิจัยนี้ไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มที่ เช่น การกำหนดปริมาณที่เหมาะสมสำหรับการใช้ในเชิงพาณิชย์ ความปลอดภัยของการบริโภคเนื้อปลา และความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ เป็นต้น
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมการเลี้ยงปลานิลและอุตสาหกรรมแปรรูปเห็ดอย่างยิ่ง เนื่องจากสามารถนำเศษเหลือจากการแปรรูปเห็ดหัวลิงซึ่งเป็นของเสียมาใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดต้นทุนการผลิตอาหารปลา ลดการใช้สารเคมีและยาปฏิชีวนะ และเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์จากเห็ด นอกจากนี้ยังเหมาะกับอุตสาหกรรมอาหารเสริมสัตว์น้ำ ซึ่งสามารถนำผลการวิจัยไปพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารเสริมสำหรับปลานิล หรือสัตว์น้ำชนิดอื่นๆ ที่เน้นการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันและการเจริญเติบโตอย่างเป็นธรรมชาติ
งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับนักวิจัยด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ นักวิทยาศาสตร์ด้านอาหารสัตว์ ผู้ประกอบการฟาร์มเลี้ยงปลานิล และผู้ประกอบการด้านการแปรรูปเห็ด นักวิจัยสามารถนำงานวิจัยนี้ไปต่อยอดและพัฒนาความรู้ ผู้ประกอบการสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิต นอกจากนี้ยังเหมาะสำหรับผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการสัตว์น้ำ และผู้ที่ทำงานด้านการควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์
| รหัสโครงการ : | 110874 |
| หัวหน้าโครงการ : | รศ.ดร. อนุรักษ์ เขียวขจรเขต |
| ปีงบประมาณ : | 2564 |
| หน่วยงาน : | มหาวิทยาลัยนเรศวร |
| สาขาวิจัย : | กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์ |
| ประเภทโครงการ : | โครงการเดี่ยว |
| สถานะ : | ปิดโครงการ |
| คำสำคัญ : | |
| วัตถุประสงค์ : | 1. เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ในระดับที่เหมาะสมของวัสดุพลอยที่เหลือจากการตัดแต่งเห็ดหัวลิงที่เหลือใช้ในปลานิลที่มีต่อการเจริญเติบโต การต้านทานความเครียด ความต้านทานต่อเชื้อก่อโรค และกระตุ้นภูมิต้านทานในปลานิล2. เพื่อพัฒนาและเปรียบเทียบสารสกัดแบบหยาบจากเศษเหลือจากเห็ดหัวลิง ที่มีต่อการเจริญเติบโต การต้านทานความเครียด ความต้านทานต่อเชื้อก่อโรค และกระตุ้นภูมิต้านทานในปลานิล ให้สามารถใช้เศษเหลือจากอุตสาหกรรมการผลิตเห็ดให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด และลดปริมาณการใช้ยา และเคมีภัณฑ์ในสัตว์น้ำ |
รศ.ดร. อนุรักษ์ เขียวขจรเขต. (2564). การพัฒนาเศษเหลือจากเห็ดหัวลิงให้เป็นอาหารเสริมสุขภาพและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพในอาหารสำหรับปลานิล. มหาวิทยาลัยนเรศวร. พิษณุโลก.
รศ.ดร. อนุรักษ์ เขียวขจรเขต. 2564. "การพัฒนาเศษเหลือจากเห็ดหัวลิงให้เป็นอาหารเสริมสุขภาพและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพในอาหารสำหรับปลานิล". มหาวิทยาลัยนเรศวร. พิษณุโลก.
รศ.ดร. อนุรักษ์ เขียวขจรเขต. "การพัฒนาเศษเหลือจากเห็ดหัวลิงให้เป็นอาหารเสริมสุขภาพและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพในอาหารสำหรับปลานิล". มหาวิทยาลัยนเรศวร, 2564. พิษณุโลก.
รศ.ดร. อนุรักษ์ เขียวขจรเขต. การพัฒนาเศษเหลือจากเห็ดหัวลิงให้เป็นอาหารเสริมสุขภาพและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพในอาหารสำหรับปลานิล. มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2564. พิษณุโลก.