โครงการบูรณาการของการใช้เห็ดเผาะเพื่อฟื้นฟูป่าและลด PM 2.5 ที่เกิดจากการเผาป่า ในบริเวณพื้นที่รอยต่ออุทยานแห่งชาติแม่ปิง จังหวัดลำพูน
บทวิเคราะห์งานวิจัย
งานวิจัยนี้มุ่งแก้ไขปัญหาไฟป่าและมลพิษ PM2.5 ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติแม่ปิง จังหวัดลำพูน ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม วิธีการแก้ไขปัญหาที่งานวิจัยนำเสนอคือการบูรณาการการใช้เห็ดเผาะเข้ากับการฟื้นฟูป่าอย่างยั่งยืน โดยอาศัยความเชื่อมโยงระหว่างการลดการเผาป่าเพื่อเก็บหาเห็ดเผาะกับการเพิ่มผลผลิตเห็ดเผาะผ่านเทคนิคการใช้ราไมคอร์ไรซา กลยุทธ์นี้ถือเป็นการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ โดยเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของชุมชนจากการพึ่งพาการเผาป่าไปสู่การจัดการป่าอย่างยั่งยืนเพื่อให้ได้ผลผลิตเห็ดเผาะที่มากขึ้น
งานวิจัยแบ่งการดำเนินงานออกเป็นสองส่วนหลัก คือ การวิจัยและการขยายผล ส่วนการวิจัยประกอบด้วยการศึกษาผลของราไมคอร์ไรซาต่อการเจริญเติบโตของเห็ดเผาะในสองพื้นที่ป่าชุมชน (บ้านก้อทุ่งและบ้านห้วยทรายขาว) โดยเปรียบเทียบแปลงทดลองที่ใช้ราไมคอร์ไรซากับแปลงควบคุม การวิเคราะห์ข้อมูลทางสัณฐานวิทยาและอณูชีววิทยาของรากไมคอร์ไรซาตลอดระยะเวลาการวิจัย แม้ว่าผลการวิจัยในปีแรกยังไม่พบรากไมคอร์ไรซาเห็ดเผาะโดยตรง แต่ก็พบการเปลี่ยนแปลงของจำนวนรากไมคอร์ไรซาและคุณสมบัติของดิน ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการพัฒนาเทคนิคการใช้ราไมคอร์ไรซาให้ได้ผลผลิตเห็ดเผาะในอนาคต ส่วนการวิจัยอีกส่วนหนึ่งเป็นการปลูกป่าต้นแบบขนาด 15 ไร่ ในพื้นที่รอยต่ออุทยานแห่งชาติแม่ปิง โดยใช้กล้าไม้พื้นถิ่น 13 ชนิด ร่วมกับการใช้ราไมคอร์ไรซาเห็ดเผาะ ผลการวิจัยพบว่ากล้าไม้มีอัตราการรอดสูงและเจริญเติบโตดี นอกจากนี้ยังพบการเปลี่ยนแปลงของสังคมราในดินหลังการปลูกกล้าไม้ ซึ่งบ่งชี้ถึงความเป็นไปได้ในการใช้ราไมคอร์ไรซาเพื่อเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของป่า
ส่วนการขยายผลมุ่งเน้นการสร้างแปลงต้นแบบวนเกษตรในพื้นที่ของเกษตรกร โดยการปลูกต้นกล้ายางนาและตะเคียนร่วมกับไม้เกษตรหลายชนิดและพืชไร่ รวมถึงการใช้หัวเชื้อเห็ดเผาะ การดำเนินงานทั้งหมดสะท้อนให้เห็นถึงความสำเร็จในการลดจำนวนวันที่มีค่า PM2.5 เกินมาตรฐานและขนาดพื้นที่ป่าที่ถูกไฟไหม้ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของโครงการในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและมลพิษทางอากาศ งานวิจัยนี้จึงไม่เพียงแต่ให้ผลลัพธ์เชิงปริมาณเท่านั้น แต่ยังให้บทเรียนเชิงคุณภาพในการทำงานร่วมกันระหว่างชุมชน ภาครัฐ และภาคเอกชน เพื่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน การนำเสนอวิธีการที่บูรณาการหลายภาคส่วนเข้าด้วยกันนี้ถือเป็นจุดเด่นสำคัญของงานวิจัยชิ้นนี้ โดยการศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับราไมคอร์ไรซาและการสร้างต้นแบบการปลูกป่า และการขยายผลสู่เกษตรกรเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยสร้างความยั่งยืนให้กับระบบนิเวศและสร้างรายได้ให้กับชุมชนในระยะยาว
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมหลายประเภท โดยเฉพาะอย่างยิ่ง:
-
อุตสาหกรรมเกษตรและอาหาร: การเพิ่มผลผลิตเห็ดเผาะอย่างยั่งยืนสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนและเกษตรกร การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากเห็ดเผาะก็เป็นอีกโอกาสหนึ่ง นอกจากนี้ การปลูกป่าต้นแบบที่สร้างความสมดุลของระบบนิเวศยังสามารถนำไปต่อยอดในอุตสาหกรรมเกษตรแบบยั่งยืนอื่นๆได้อีกด้วย
-
อุตสาหกรรมสิ่งแวดล้อม: การลดการเผาป่าและการฟื้นฟูป่าเป็นเป้าหมายหลักของอุตสาหกรรมสิ่งแวดล้อม งานวิจัยนี้ให้แนวทางในการลดมลพิษ PM2.5 และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดการป่าไม้และการฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรมได้
-
อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ: การฟื้นฟูป่าและการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของป่าจะส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้เกี่ยวกับเห็ดเผาะและระบบนิเวศป่าไม้
งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับบุคคลในหลายอาชีพ ได้แก่:
-
นักวิจัยด้านเกษตรและสิ่งแวดล้อม: งานวิจัยนี้สามารถใช้เป็นพื้นฐานสำหรับการศึกษาวิจัยเชิงลึกเกี่ยวกับราไมคอร์ไรซา การฟื้นฟูป่า และการจัดการทรัพยากรป่าไม้
-
เกษตรกร: เกษตรกรสามารถนำความรู้และเทคนิคที่ได้จากงานวิจัยไปประยุกต์ใช้ในการเพิ่มผลผลิตเห็ดเผาะ และสร้างรายได้จากการจัดการป่าอย่างยั่งยืน
-
เจ้าหน้าที่ป่าไม้: งานวิจัยนี้สามารถนำไปใช้ในการวางแผนและดำเนินการฟื้นฟูป่า การจัดการไฟป่า และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ
-
ครูและนักการศึกษา: งานวิจัยสามารถนำมาใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนเกี่ยวกับระบบนิเวศ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน
| รหัสโครงการ : | 109396 |
| หัวหน้าโครงการ : | นางจิตรตรา เพียภูเขียว |
| ปีงบประมาณ : | 2564 |
| หน่วยงาน : | จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย |
| สาขาวิจัย : | กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์ |
| ประเภทโครงการ : | โครงการเดี่ยว |
| สถานะ : | ปิดโครงการ |
| คำสำคัญ : | |
| วัตถุประสงค์ : | (1) ลดการเผาป่า และ PM 2.5 ด้วยการฟื้นฟูป่าชุมชนและเพิ่มผลผลิตเห็ดเผาะในพื้นที่ป่าชุมชนอย่างยั่งยืนโดยการไม่เผาป่า (2) สร้างป่าไม้พื้นถิ่นต้นแบบ ที่เป็นแหล่งอาหารและรายได้อย่างยั่งยืน (3) ถ่ายทอดความรู้ที่ได้จากผลงานวิจัยเกี่ยวกับราเอ็กโทไมคอร์ไรซาเห็ดเผาะสู่เกษตรกร หน่วยงานภาครัฐ ครู นักเรียนและประชาชนทั่วไปให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับราเอ็กโทไมคอร์ไรซาเห็ดเผาะและความสัมพันธ์กับต้นไม้ การผลิตหัวเชื้อราไมคอร์ไรซาเห็ดเผาะเพื่อใส่ให้กับกล้าไม้ โดยผ่านการอบรมเชิงบรรยายและปฏิบัติการ |
นางจิตรตรา เพียภูเขียว. (2564). โครงการบูรณาการของการใช้เห็ดเผาะเพื่อฟื้นฟูป่าและลด PM 2.5 ที่เกิดจากการเผาป่า ในบริเวณพื้นที่รอยต่ออุทยานแห่งชาติแม่ปิง จังหวัดลำพูน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร, ลำพูน.
นางจิตรตรา เพียภูเขียว. 2564. "โครงการบูรณาการของการใช้เห็ดเผาะเพื่อฟื้นฟูป่าและลด PM 2.5 ที่เกิดจากการเผาป่า ในบริเวณพื้นที่รอยต่ออุทยานแห่งชาติแม่ปิง จังหวัดลำพูน". จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร, ลำพูน.
นางจิตรตรา เพียภูเขียว. "โครงการบูรณาการของการใช้เห็ดเผาะเพื่อฟื้นฟูป่าและลด PM 2.5 ที่เกิดจากการเผาป่า ในบริเวณพื้นที่รอยต่ออุทยานแห่งชาติแม่ปิง จังหวัดลำพูน". จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2564. กรุงเทพมหานคร, ลำพูน.
นางจิตรตรา เพียภูเขียว. โครงการบูรณาการของการใช้เห็ดเผาะเพื่อฟื้นฟูป่าและลด PM 2.5 ที่เกิดจากการเผาป่า ในบริเวณพื้นที่รอยต่ออุทยานแห่งชาติแม่ปิง จังหวัดลำพูน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2564. กรุงเทพมหานคร, ลำพูน.