กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์

พาหะนาโนลูกผสมจากเปลือกหุ้มไวรัสกุ้งที่ถูกดัดแปลงผิวภายนอกให้แย่งจับกับไวรัสและผิวภายในให้บรรจุสารออกฤทธิ์ยับยั้งไวรัสได้ดียิ่งขึ้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสรุนแรงในบ่อเลี้ยงกุ้ง

... 19 มีนาคม 2568

บทวิเคราะห์งานวิจัย

งานวิจัยนี้มุ่งพัฒนาพาหะนาโนลูกผสมจากเปลือกหุ้มไวรัสกุ้ง (Virus-Like Particles: VLPs) เพื่อใช้ในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสรุนแรงในกุ้ง โดยเฉพาะไวรัสตัวแดงดวงขาว (WSSV) ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการตายของกุ้งในอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้ง แนวทางการวิจัยเน้นการดัดแปลง VLPs จากไวรัสก่อโรคตัวแดงดวงขาว (MrNV) และไวรัสก่อโรคแคระแกรน (IHHNV) โดยการปรับเปลี่ยนผิวภายนอกให้สามารถจับกับไวรัส WSSV ได้อย่างจำเพาะ และปรับเปลี่ยนผิวภายในเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบรรจุสารออกฤทธิ์ยับยั้งไวรัส สารออกฤทธิ์ที่ใช้ในงานวิจัยนี้คือ dsRNA ซึ่งเป็นเทคโนโลยี RNAi ที่มีประสิทธิภาพในการยับยั้งไวรัส

ความโดดเด่นของงานวิจัยนี้คือการใช้ VLPs เป็นพาหะนำส่งสารออกฤทธิ์ VLPs มีข้อดีหลายประการ ได้แก่ ขนาดระดับนาโนที่ช่วยในการนำส่งสารไปยังเซลล์เป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ การมีโปรตีนเปลือกหุ้มเพียงชนิดเดียว ทำให้สามารถควบคุมการเปิดและการรวมตัวใหม่ของเปลือกหุ้มได้ดี ความทนทานต่อสภาวะแวดล้อมที่รุนแรงและทนต่อการย่อยสลายเมื่อเก็บในสารละลาย และมีความสามารถในการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของกุ้ง การดัดแปลง VLPs ให้มีคุณสมบัติในการจับกับไวรัส WSSV อย่างจำเพาะ และเพิ่มประสิทธิภาพในการบรรจุ dsRNA จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสได้อย่างมาก

งานวิจัยแบ่งเป็น 4 ขั้นตอนหลัก ขั้นตอนแรกคือการสร้างพาหะนาโนลูกผสมโดยการเชื่อมต่อ VP28 ligand เข้ากับผิวภายนอกของ VLPs และเชื่อมต่อ RNA-binding domain เข้ากับผิวภายใน ขั้นตอนที่สองคือการศึกษาคุณสมบัติการจับกับเซลล์เป้าหมายของไวรัส WSSV และจลนพลศาสตร์ของการบรรจุ dsRNA ขั้นตอนที่สามคือการทดสอบประสิทธิภาพของ VLPs ที่บรรจุ dsRNA ในการป้องกันการติดเชื้อ WSSV ในระดับห้องปฏิบัติการ และขั้นตอนสุดท้ายคือการทดสอบประสิทธิภาพในระดับกึ่งภาคสนาม การทดสอบในระดับกึ่งภาคสนามนี้สำคัญมาก เนื่องจากจะแสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพของพาหะนาโนลูกผสมในสภาพแวดล้อมจริง ซึ่งจะช่วยในการประเมินความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์

ผลการทดลองเบื้องต้นในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า VLPs จาก MrNV และ IHHNV สามารถบรรจุ dsRNA และยับยั้งการติดเชื้อ WSSV ได้ประมาณ 40-60% อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้มุ่งที่จะเพิ่มประสิทธิภาพการยับยั้งให้สูงขึ้น โดยการดัดแปลง VLPs ให้มีกลไกการออกฤทธิ์แบบสามทาง คือ การจับกับไวรัส WSSV การนำส่ง dsRNA เพื่อยับยั้งการจำลองตัวเองของไวรัส และการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของกุ้ง การออกแบบกลไกการออกฤทธิ์แบบสามทางนี้เป็นจุดแข็งของงานวิจัย ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและความยั่งยืนในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสได้ดียิ่งขึ้น

งานวิจัยนี้มีศักยภาพสูงในการแก้ปัญหาการติดเชื้อไวรัสในอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้ง ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่ก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจอย่างมาก การพัฒนาพาหะนาโนลูกผสมที่สามารถป้องกันการติดเชื้อไวรัสได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะเป็นทางเลือกใหม่ในการควบคุมโรคในกุ้ง โดยลดการพึ่งพาการใช้สารเคมี และส่งเสริมการเลี้ยงกุ้งอย่างยั่งยืน

งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด

งานวิจัยนี้เหมาะอย่างยิ่งกับ อุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยเฉพาะ อุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้ง เนื่องจากปัญหาการติดเชื้อไวรัส WSSV เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อผลผลิตและรายได้ของเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งอย่างมาก พาหะนาโนลูกผสมที่พัฒนาขึ้นในงานวิจัยนี้มีศักยภาพในการแก้ปัญหาโรคไวรัสในกุ้งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดการสูญเสียจากการตายของกุ้ง และส่งเสริมการผลิตกุ้งที่มีคุณภาพและปริมาณมากขึ้น นอกจากนี้ยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการเลี้ยงสัตว์น้ำชนิดอื่นๆ ที่มีปัญหาการติดเชื้อไวรัสได้อีกด้วย

งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด

งานวิจัยนี้เหมาะกับผู้เชี่ยวชาญในหลายสาขาอาชีพ ได้แก่

  • นักวิทยาศาสตร์ด้านชีววิทยาโมเลกุล: ในการออกแบบ สังเคราะห์ และทดสอบพาหะนาโนลูกผสม
  • นักไวรัสวิทยา: ในการศึกษาคุณสมบัติของไวรัสและการพัฒนาเทคนิคการป้องกันการติดเชื้อ
  • นักวิทยาศาสตร์ด้านนาโนเทคโนโลยี: ในการพัฒนาและปรับปรุงคุณสมบัติของพาหะนาโน
  • นักวิจัยด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ: ในการทดสอบประสิทธิภาพของพาหะนาโนในสภาพแวดล้อมจริง และการประยุกต์ใช้ในฟาร์มกุ้ง
  • สัตวแพทย์: ในการวินิจฉัยและรักษาโรคไวรัสในกุ้ง
  • เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง: ในการนำพาหะนาโนไปใช้ในการป้องกันโรคในฟาร์มกุ้ง
สร้างบทวิเคราะห์โดย Gemini เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2568
พาหะนาโนลูกผสมจากเปลือกหุ้มไวรัสกุ้งที่ถูกดัดแปลงผิวภายนอกให้แย่งจับกับไวรัสและผิวภายในให้บรรจุสารออกฤทธิ์ยับยั้งไวรัสได้ดียิ่งขึ้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสรุนแรงในบ่อเลี้ยงกุ้ง
ภาพนี้สร้างโดย Image GPT เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2568
รหัสโครงการ : 12587
หัวหน้าโครงการ : รศ.ดร. วัฒนา วีรชาติยานุกุล
ปีงบประมาณ : 2563
หน่วยงาน : มหาวิทยาลัยมหิดล
สาขาวิจัย : กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์
ประเภทโครงการ : โครงการเดี่ยว
สถานะ : ปิดโครงการ
คำสำคัญ :
วัตถุประสงค์ : Objective Generally, this study aimed at genetically constructing chimeric MrNV- and IHHNV-VLPS to maximize cargo encapsulation and specific cell targeting where the triple therapeutic actions of VLPs and their optimal protection of shrimp from viral infections in field tests is achievable. The specific aims of this research proposal can be divided into 4 aspects as follows: Aim 1: To construct chimeric MrNV- and IHHNV-VLPs to conjugate with VP28 ligand externally and with RNA-binding domain internally Aim 2: To investigating the binding properties of chimeric VLPs to WSSV host target and encapsulation kinetics to the nucleotide-based cargoes Aim 3: To test the efficiency of dsRNA-loaded chimeric VLPs protection against WSSV infection in the laboratory scale Aim 4: To test the protection effect of chimeric VLPs against WSSV infection in the field trials

รศ.ดร. วัฒนา วีรชาติยานุกุล. (2563). พาหะนาโนลูกผสมจากเปลือกหุ้มไวรัสกุ้งที่ถูกดัดแปลงผิวภายนอกให้แย่งจับกับไวรัสและผิวภายในให้บรรจุสารออกฤทธิ์ยับยั้งไวรัสได้ดียิ่งขึ้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสรุนแรงในบ่อเลี้ยงกุ้ง. มหาวิทยาลัยมหิดล. .

รศ.ดร. วัฒนา วีรชาติยานุกุล. 2563. "พาหะนาโนลูกผสมจากเปลือกหุ้มไวรัสกุ้งที่ถูกดัดแปลงผิวภายนอกให้แย่งจับกับไวรัสและผิวภายในให้บรรจุสารออกฤทธิ์ยับยั้งไวรัสได้ดียิ่งขึ้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสรุนแรงในบ่อเลี้ยงกุ้ง". มหาวิทยาลัยมหิดล. .

รศ.ดร. วัฒนา วีรชาติยานุกุล. "พาหะนาโนลูกผสมจากเปลือกหุ้มไวรัสกุ้งที่ถูกดัดแปลงผิวภายนอกให้แย่งจับกับไวรัสและผิวภายในให้บรรจุสารออกฤทธิ์ยับยั้งไวรัสได้ดียิ่งขึ้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสรุนแรงในบ่อเลี้ยงกุ้ง". มหาวิทยาลัยมหิดล, 2563. .

รศ.ดร. วัฒนา วีรชาติยานุกุล. พาหะนาโนลูกผสมจากเปลือกหุ้มไวรัสกุ้งที่ถูกดัดแปลงผิวภายนอกให้แย่งจับกับไวรัสและผิวภายในให้บรรจุสารออกฤทธิ์ยับยั้งไวรัสได้ดียิ่งขึ้นเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสรุนแรงในบ่อเลี้ยงกุ้ง. มหาวิทยาลัยมหิดล; 2563. .

Creative Commons : CC

Creative Commons
Attribution ให้เผยแพร่ ดัดแปลง โดยต้องระบุที่มา