กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์

การตรวจสอบย้อนกลับอัจฉริยะในทะเลเพื่อเพิ่มมูลค่าอาหารทะเลไทยอย่างยั่งยืน

... 30 มีนาคม 2568
การตรวจสอบย้อนกลับอัจฉริยะในทะเลเพื่อเพิ่มมูลค่าอาหารทะเลไทยอย่างยั่งยืน
ภาพนี้สร้างโดย Image GPT เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2568

บทวิเคราะห์งานวิจัย

งานวิจัยนี้มุ่งแก้ปัญหาการทำประมงผิดกฎหมาย (IUU Fishing) ในประเทศไทย ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อความยั่งยืนของทรัพยากรทางทะเลและภาพลักษณ์ของอุตสาหกรรมอาหารทะเลไทยในตลาดโลก วิธีการที่งานวิจัยนำเสนอนั้นน่าสนใจ เนื่องจากอาศัยเทคโนโลยีและข้อมูลที่มีอยู่แล้ว เช่น ระบบติดตามเรือ (VMS) มาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับแบบอัจฉริยะ (Intelligent Traceability) แทนที่จะสร้างระบบใหม่ทั้งหมด การใช้ข้อมูล VMS ร่วมกับเทคนิค Machine Learning ช่วยให้สามารถวิเคราะห์พฤติกรรมการเดินเรือของเรือประมงได้อย่างแม่นยำ แยกแยะกิจกรรมการประมง (Fishing) กิจกรรมที่ไม่ใช่การประมง (Non-fishing) และการขนถ่ายสัตว์น้ำ (Transshipment) ได้ ซึ่งจะช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบและปราบปรามการทำประมงผิดกฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น การวิเคราะห์รูปแบบการเดินเรือ (Pattern Analysis) โดยใช้ข้อมูลอนุกรมเวลา (Time Series) และพิจารณาตัวแปรต่างๆ เช่น ความเร็ว ระยะทาง ระยะเวลา ทิศหัวเรือ และความคดเคี้ยว เป็นวิธีการที่เหมาะสมสำหรับการตรวจจับพฤติกรรมที่ผิดปกติ โดยเฉพาะการทำประมงในพื้นที่หวงห้ามหรือการกระทำผิดกฎหมายอื่นๆ

จุดเด่นอีกประการหนึ่งของงานวิจัยนี้คือการสร้างฐานข้อมูล Thai Fishery Footprint (TFF) ซึ่งเป็นศูนย์กลางข้อมูลที่รวบรวมข้อมูลการทำประมงจากแหล่งต่างๆ รวมถึงระบบ VMS ของหน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และชาวประมง ฐานข้อมูลนี้ไม่เพียงแต่ช่วยตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งกำเนิดของสัตว์น้ำเท่านั้น แต่ยังสามารถนำมาใช้ในการบริหารจัดการการประมง (Fisheries Management) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น การวางแผนการจัดสรรพื้นที่การทำประมง การกำหนดนโยบายการอนุรักษ์ และการวิเคราะห์ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม การพัฒนา Web Service เพื่อให้บริการข้อมูลแก่ระบบอื่นๆ แสดงถึงความยืดหยุ่นและความสามารถในการขยายผลของงานวิจัย ทำให้ข้อมูลสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างกว้างขวาง ทั้งในระดับภาครัฐ ภาคเอกชน และผู้บริโภค

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ยังมีข้อเสนอแนะบางประการ เช่น การเพิ่มความถี่ในการส่งข้อมูลตำแหน่งจากระบบ VMS เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ละเอียดมากขึ้น ซึ่งจำเป็นต้องพิจารณาความเหมาะสมกับแต่ละประเภทของเรือประมงและผลกระทบต่อชาวประมงและผู้ประกอบการ นอกจากนี้ การสร้างระบบให้สามารถรับมือกับข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์หรือข้อมูลที่มี noise ก็เป็นอีกประเด็นที่สำคัญ เนื่องจากข้อมูลจากระบบ VMS อาจมีการสูญหายหรือเกิดความคลาดเคลื่อนได้ การพัฒนาเทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูลที่สามารถจัดการกับปัญหานี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือของระบบตรวจสอบย้อนกลับ การศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับพฤติกรรมการทำประมงของเรือแต่ละประเภท เพื่อปรับแต่งโมเดลให้มีความแม่นยำยิ่งขึ้น ก็เป็นอีกส่วนสำคัญที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของระบบ โดยรวมแล้ว งานวิจัยนี้มีศักยภาพสูงที่จะช่วยแก้ไขปัญหา IUU Fishing และส่งเสริมความยั่งยืนของอุตสาหกรรมอาหารทะเลไทย การนำผลงานวิจัยนี้ไปใช้จริง จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคทั้งในประเทศและต่างประเทศ และส่งเสริมการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารทะเลไทยในตลาดโลก

งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด

งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมอาหารทะเลอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการแปรรูปและส่งออกอาหารทะเล เนื่องจากงานวิจัยนี้ช่วยสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ที่มีประสิทธิภาพ ทำให้สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาของวัตถุดิบได้อย่างแม่นยำ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งสำหรับการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคและลูกค้าต่างประเทศ นอกจากนี้ งานวิจัยนี้ยังช่วยลดความเสี่ยงในการถูกดำเนินคดีเกี่ยวกับการทำประมงผิดกฎหมาย (IUU Fishing) ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์และความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารทะเลไทย ข้อมูลจากระบบ Thai Fishery Footprint (TFF) ยังสามารถนำมาใช้ในการวางแผนการผลิต การจัดการห่วงโซ่อุปทาน และการพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์ ทำให้ผู้ประกอบการสามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างยั่งยืนมากขึ้น นอกจากนี้ยังเหมาะกับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาและดูแลระบบฐานข้อมูลขนาดใหญ่ และระบบติดตามเรือ และอุตสาหกรรมการขนส่งทางทะเล เนื่องจากระบบที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการตรวจสอบและติดตามเรือขนส่งสินค้าทางทะเลได้เช่นกัน

งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด

งานวิจัยนี้เหมาะกับบุคลากรหลายอาชีพ รวมถึงเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพยากรทางทะเลและการประมง เช่น เจ้าหน้าที่กรมประมง เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองในพื้นที่ชายฝั่ง และเจ้าหน้าที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการรักษาความปลอดภัยทางทะเล เพราะระบบตรวจสอบย้อนกลับจะช่วยให้การปฏิบัติงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น ช่วยในการตรวจสอบและปราบปรามการทำประมงผิดกฎหมายได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ ยังเหมาะสำหรับนักวิจัยด้านการประมง วิทยาศาสตร์ทางทะเล และเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งสามารถนำข้อมูลและเทคนิคที่พัฒนาขึ้นมาใช้ในการศึกษาวิจัยต่อยอดได้ รวมถึงผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารทะเล ชาวประมง และผู้ที่ทำงานด้านการจัดการห่วงโซ่อุปทานอาหารทะเล เพราะสามารถนำข้อมูลจากระบบ Thai Fishery Footprint (TFF) ไปใช้ในการวางแผนธุรกิจ การจัดการความเสี่ยง และการสร้างความยั่งยืนให้กับธุรกิจ และสุดท้าย นักวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analyst) และนักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Scientist) ที่สามารถใช้ความรู้และทักษะในการวิเคราะห์ข้อมูลจากระบบ VMS และพัฒนาโมเดล Machine Learning เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบ

 

สร้างบทวิเคราะห์โดย Gemini เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2568
รหัสโครงการ : 7370
หัวหน้าโครงการ : รองศาสตราจารย์ ดร. สุภาภรณ์ เกียรติสิน
ปีงบประมาณ : 2563
หน่วยงาน : มหาวิทยาลัยมหิดล
สาขาวิจัย : กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์
ประเภทโครงการ : โครงการเดี่ยว
สถานะ : ปิดโครงการ
คำสำคัญ :
วัตถุประสงค์ : เพื่อสร้างกรอบแนวคิดการวิเคราะห์รูปแบบ (Pattern) การเดินเรือจากข้อมูลจริงของระบบติดตามเรือ (VMS) ให้สามารถระบุกิจกรรมหรือพฤติกรรมการประมง (Fishing/Non fishing/Transshipment) ที่ช่วยตรวจสอบการทำประมงผิดกฎหมาย (IUU fishing) ที่เพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งจับสัตว์น้ำในทะเล (Traceability at Sea) เพื่อสร้างกรอบแนวคิดการเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบและติดตามทางทะเล (Maritime Monitoring) ที่สามารถให้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจแก่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในการตรวจสอบหรือเข้ายับยั้งภัยอย่างทันเวลา (near Real-time) เพื่อสร้างกรอบแนวคิดในการเชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างระบบติดตามเรือ (VMS) ของหน่วยงานรัฐ หรือภาคธุรกิจเอกชน หรือชาวประมง ร่วมกับกรอบแนวคิดการวิเคราะห์จากการวิจัยนี้ ให้สามารถสร้างรายงานหรือแสดงผลต่อผู้ที่เกี่ยวข้อง เช่น เจ้าหน้าที่รัฐ นักธุรกิจ ชาวประมง รวมถึงผู้บริโภค ให้สามารถทราบแหล่งจับสัตว์น้ำในทะเล (Fisheries Management) เพื่อสร้างฐานข้อมูล Thai Fishery Footprint (TFF) จากกรอบแนวคิดข้างต้น และ Web Service ที่สามารถให้บริการข้อมูลระบบอื่นได้ เพื่อสร้างระบบสารสนเทศต้นแบบที่เชื่อมโยงข้อมูลกับ ฐานข้อมูล TFF ที่สามารถระบุกิจกรรมหรือพฤติกรรมการประมงเพื่อการตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งจับสัตว์น้ำในทะเล (Traceability at Sea) และสามารถเพิ่มชั้นข้อมูล (Layer) และเงื่อนไข พื้นที่หวงห้ามและพื้นที่อนุรักษ์ทางทะเลได้ เพื่อสร้างระบบสารสนเทศต้นแบบที่เชื่อมโยงข้อมูลกับ ฐานข้อมูล TFF เพื่อแสดงแผนที่แสดงการกระจายตัวของกิจกรรมการทำประมงในพื้นที่ประมงจังหวัด

รองศาสตราจารย์ ดร. สุภาภรณ์ เกียรติสิน. (2563). การตรวจสอบย้อนกลับอัจฉริยะในทะเลเพื่อเพิ่มมูลค่าอาหารทะเลไทยอย่างยั่งยืน. มหาวิทยาลัยมหิดล. กรุงเทพมหานคร.

รองศาสตราจารย์ ดร. สุภาภรณ์ เกียรติสิน. 2563. "การตรวจสอบย้อนกลับอัจฉริยะในทะเลเพื่อเพิ่มมูลค่าอาหารทะเลไทยอย่างยั่งยืน". มหาวิทยาลัยมหิดล. กรุงเทพมหานคร.

รองศาสตราจารย์ ดร. สุภาภรณ์ เกียรติสิน. "การตรวจสอบย้อนกลับอัจฉริยะในทะเลเพื่อเพิ่มมูลค่าอาหารทะเลไทยอย่างยั่งยืน". มหาวิทยาลัยมหิดล, 2563. กรุงเทพมหานคร.

รองศาสตราจารย์ ดร. สุภาภรณ์ เกียรติสิน. การตรวจสอบย้อนกลับอัจฉริยะในทะเลเพื่อเพิ่มมูลค่าอาหารทะเลไทยอย่างยั่งยืน. มหาวิทยาลัยมหิดล; 2563. กรุงเทพมหานคร.

Creative Commons : CC

Creative Commons
Attribution ให้เผยแพร่ ดัดแปลง โดยต้องระบุที่มา