การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียชนิดผงและของเหลวเข้มข้นBacillus megateriumสายพันธุ์ RS91 สำหรับส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช
บทวิเคราะห์งานวิจัย
งานวิจัยนี้มุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียจากเชื้อ Bacillus megaterium สายพันธุ์ RS91 ในรูปแบบผง (กรานูล) และของเหลวเข้มข้น เพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช จุดเด่นของงานวิจัยนี้อยู่ที่การเพิ่มประสิทธิภาพและความคงตัวของผลิตภัณฑ์ พร้อมทั้งควบคุมต้นทุนให้เหมาะสม การวิจัยดำเนินการเป็นสองส่วนหลัก คือ การพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์และการทดสอบประสิทธิภาพในพืชทดลอง (พริกชี้ฟ้าและแตงกวา)
ในส่วนของการพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์ ผู้วิจัยได้ทดลองวิธีการต่างๆ เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ การใช้รังสียูวีซีในการฆ่าเชื้อถูกพบว่ามีต้นทุนสูงและใช้เวลานาน จึงไม่เหมาะสม การตกตะกอนสปอร์ด้วย Zinc chloride (0.1% w/v) ได้ผลดีในการเพิ่มความเข้มข้นของสปอร์ถึง 3.6 เท่า ส่วนการพัฒนาสูตรของเหลวเข้มข้น ผู้วิจัยใช้ Plackett-Burman Design และ 2² Full Factorial Design เพื่อคัดกรองและหาปัจจัยที่เหมาะสม พบว่าสูตร BM2 (ประกอบด้วย magnesium sulfate, potassium sorbate, mineral oil และน้ำ) มีต้นทุนต่ำสุดและสามารถเก็บรักษาได้นาน สำหรับสูตรผลิตภัณฑ์ชนิดกรานูล ผู้วิจัยพัฒนาสูตร SS7 (calcium carbonate, zeolite, potassium sorbate และ Tween 80) ซึ่งมีต้นทุนต่ำและสามารถเก็บรักษาได้นานถึง 1 ปี อย่างไรก็ตาม สูตรกรานูลยังมีข้อจำกัดในเรื่องการแขวนตะกอน การเติม SCMC ในความเข้มข้นอย่างน้อย 4% w/w สามารถแก้ปัญหานี้ได้
ส่วนการทดสอบประสิทธิภาพ พบว่าผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียทั้งสองรูปแบบ (ผงและของเหลว) มีความคงตัวสูง สามารถเก็บรักษาได้นาน 4-5 เดือนโดยไม่สูญเสียประสิทธิภาพ ผลการทดลองกับพริกชี้ฟ้าแสดงให้เห็นว่า ผลิตภัณฑ์ชนิดกรานูลช่วยเพิ่มเปอร์เซ็นต์การงอกของเมล็ดสูงสุด (98%) แต่ขนาดของต้นกล้าอาจเล็กกว่าวิธีอื่น ผลิตภัณฑ์ชนิดของเหลวเมื่อผสมกับปุ๋ยเคมีสามารถเพิ่มความสูงของต้นพริกได้เท่าเทียมกับการใช้ปุ๋ยเคมีเพียงอย่างเดียว และเพิ่มความยาวของรากได้มากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนผลิตภัณฑ์ชนิดกรานูลกลับทำให้ต้นพริกเตี้ยกว่าการใช้ปุ๋ยเคมีเพียงอย่างเดียว สำหรับแตงกวา ผลิตภัณฑ์ทั้งสองชนิดสามารถเพิ่มขนาดของใบเลี้ยง น้ำหนักสดของต้น และความยาวของราก เมื่อผสมกับปุ๋ยเคมี ผลิตภัณฑ์ชนิดกรานูลแสดงประสิทธิภาพสูงกว่าชนิดของเหลวในช่วง 7 วันแรก
โดยสรุป งานวิจัยนี้ประสบความสำเร็จในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียจากเชื้อ Bacillus megaterium RS91 ในสองรูปแบบ ทั้งผงและของเหลว ที่มีประสิทธิภาพ คงตัว และต้นทุนต่ำ แม้ว่าสูตรผลิตภัณฑ์ชนิดกรานูลจะมีข้อดีในเรื่องเปอร์เซ็นต์การงอกของเมล็ดพริกชี้ฟ้าสูง แต่ก็ยังมีข้อจำกัดในเรื่องขนาดของต้นกล้า และประสิทธิภาพในการเจริญเติบโตของพริกชี้ฟ้าอาจด้อยกว่าเมื่อเทียบกับวิธีอื่น ซึ่งเป็นประเด็นที่ควรได้รับการพัฒนาต่อยอดในอนาคต งานวิจัยนี้ให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับกระบวนการผลิต สูตร และประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมเกษตรกรรมอย่างมาก
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด
งานวิจัยนี้เหมาะอย่างยิ่งกับอุตสาหกรรมเกษตรกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุตสาหกรรมผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชีวภัณฑ์ทางการเกษตร เหตุผลสำคัญคือ ผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียที่พัฒนาขึ้นมีศักยภาพในการส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช ช่วยเพิ่มผลผลิต และลดการใช้ปุ๋ยเคมี ซึ่งสอดคล้องกับแนวโน้มการเกษตรที่ยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ งานวิจัยนี้ยังให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับกระบวนการผลิต สูตร และต้นทุน ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีราคาที่แข่งขันได้และสามารถเข้าถึงได้สำหรับเกษตรกร อุตสาหกรรมการผลิตปุ๋ยชีวภาพและสารชีวภัณฑ์อื่นๆ ก็สามารถนำผลการวิจัยนี้ไปต่อยอดได้เช่นกัน โดยสามารถนำไปปรับใช้กับพืชเศรษฐกิจอื่นๆ และพัฒนาสูตรให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและชนิดพืชต่างๆ
งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร เช่น เกษตรกร นักวิชาการทางด้านเกษตร นักวิจัย และผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมเกษตร เกษตรกรสามารถนำผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาขึ้นไปใช้เพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร ลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มคุณภาพผลผลิต นักวิชาการทางด้านเกษตรสามารถนำข้อมูลและผลการวิจัยนี้ไปใช้ในการศึกษา วิจัย และพัฒนาเทคโนโลยีทางการเกษตร นักวิจัยสามารถนำงานวิจัยนี้เป็นฐานในการศึกษาและพัฒนาผลิตภัณฑ์ชีวภัณฑ์อื่นๆ เช่น ไรโซแบคทีเรียชนิดอื่นๆ หรือการพัฒนาสูตรสำหรับพืชชนิดอื่นๆ ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมเกษตรสามารถนำงานวิจัยนี้ไปใช้ในการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ สร้างนวัตกรรม และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในตลาด
| รหัสโครงการ : | 38165 |
| หัวหน้าโครงการ : | รศ. วัชรี คุณกิตติ |
| ปีงบประมาณ : | 2563 |
| หน่วยงาน : | มหาวิทยาลัยขอนแก่น |
| สาขาวิจัย : | กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์ |
| ประเภทโครงการ : | โครงการเดี่ยว |
| สถานะ : | ปิดโครงการ |
| คำสำคัญ : | |
| วัตถุประสงค์ : | เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียจากเชื้อ Bacillus megateriumสายพันธุ์ RS91 ในรูปแบบผงแห้งและน้ำให้สามารถใส่สปอร์เชื้อ RS 91 ได้ปริมาณประมาณ 1012สปอร์/ต่อกรัมผลิตภัณฑ์มีประสิทธิภาพและมีความคงตัว และมีต้นทุนที่เหมาะสม |
รศ. วัชรี คุณกิตติ. (2563). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียชนิดผงและของเหลวเข้มข้นBacillus megateriumสายพันธุ์ RS91 สำหรับส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช. มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ขอนแก่น, พิษณุโลก.
รศ. วัชรี คุณกิตติ. 2563. "การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียชนิดผงและของเหลวเข้มข้นBacillus megateriumสายพันธุ์ RS91 สำหรับส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช". มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ขอนแก่น, พิษณุโลก.
รศ. วัชรี คุณกิตติ. "การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียชนิดผงและของเหลวเข้มข้นBacillus megateriumสายพันธุ์ RS91 สำหรับส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช". มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2563. ขอนแก่น, พิษณุโลก.
รศ. วัชรี คุณกิตติ. การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไรโซแบคทีเรียชนิดผงและของเหลวเข้มข้นBacillus megateriumสายพันธุ์ RS91 สำหรับส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช. มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2563. ขอนแก่น, พิษณุโลก.