การศึกษาการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงในการแพร่กระจายน้ำเค็ม และพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อการจัดการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษาพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร จังหวัดขอนแก่น
บทวิเคราะห์งานวิจัย
งานวิจัยเรื่อง "การศึกษาการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงในการแพร่กระจายน้ำเค็ม และพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อการจัดการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษาพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร จังหวัดขอนแก่น" นี้ เป็นงานวิจัยเชิงประยุกต์ที่มุ่งแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำและการแพร่กระจายของน้ำเค็มในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเลือกพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร จังหวัดขอนแก่น เป็นพื้นที่ศึกษาต้นแบบ งานวิจัยนี้มีความครบถ้วนทั้งในด้านการสำรวจข้อมูล การออกแบบและทดลองระบบการเติมน้ำใต้ดิน การประเมินผลกระทบ และการสร้างฐานข้อมูลเพื่อการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน
จุดแข็งของงานวิจัยนี้คือการบูรณาการองค์ความรู้จากหลายสาขาวิชาเข้าด้วยกัน เริ่มจากการศึกษาสภาพแวดล้อมทางอุทกธรณีวิทยาอย่างละเอียด ซึ่งรวมถึงการวิเคราะห์ชั้นหินให้น้ำทั้งแบบตะกอนหินร่วนและหินแข็ง การระบุแหล่งกำเนิดความเค็มจากชั้นเกลือหิน และการวิเคราะห์รูปแบบการไหลของน้ำใต้ดินทั้งในระดับเฉพาะที่และระดับภูมิภาค การวิเคราะห์อย่างละเอียดนี้ช่วยให้สามารถออกแบบระบบการเติมน้ำใต้ดินที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงความเสี่ยงของการแพร่กระจายน้ำเค็ม งานวิจัยได้ทดลองใช้วิธีการเติมน้ำใต้ดิน 4 วิธี ได้แก่ การเติมน้ำฝนจากหลังคา บ่อวงตื้น สระเติมน้ำ และร่องหรือคันดักน้ำ ซึ่งแสดงถึงความพยายามในการหาแนวทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับพื้นที่ การเลือกพื้นที่ศึกษา 2 พื้นที่ในอำเภอซำสูง จังหวัดขอนแก่น ซึ่งเป็นตัวแทนของพื้นที่ใช้หินแข็งและหินตะกอนหินร่วน ช่วยให้ผลการวิจัยมีความน่าเชื่อถือและสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กว้างขวางยิ่งขึ้น
นอกจากนี้ งานวิจัยยังให้ความสำคัญกับการประเมินผลกระทบทั้งในด้านวิศวกรรม สังคม และเศรษฐศาสตร์ การจำลองการไหลและความเค็มของน้ำใต้ดินในระยะยาว ช่วยให้เห็นภาพผลกระทบจากการเติมน้ำใต้ดิน และสามารถวางแผนการจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลการจำลองแสดงให้เห็นว่าการเติมน้ำใต้ดินสามารถช่วยลดพื้นที่ระดับน้ำวิกฤติและพื้นที่น้ำเค็มได้อย่างมีนัยสำคัญ และการประเมินทางเศรษฐศาสตร์แสดงให้เห็นว่าโครงการมีความคุ้มค่า ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการตัดสินใจลงทุน สุดท้าย การสร้างฐานข้อมูลโดยใช้แพลตฟอร์ม ArcGIS Online และการจัดทำแผนแม่บทการเติมน้ำใต้ดิน จะช่วยอำนวยความสะดวกในการบริหารจัดการน้ำใต้ดินในอนาคต และสามารถนำไปขยายผลสู่พื้นที่อื่นๆ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้
อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ยังมีข้อจำกัดบางประการ เช่น พื้นที่ศึกษาอาจไม่ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และผลการวิจัยอาจมีความแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ เนื่องจากสภาพอุทกธรณีวิทยาที่แตกต่างกัน การศึกษาในระยะยาวเพิ่มเติม อาจช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือของผลการวิจัยได้มากขึ้น
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมหลายประเภท โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพยากรน้ำ การเกษตร และพลังงาน
-
อุตสาหกรรมการเกษตร: ผลการวิจัยสามารถนำไปใช้ในการพัฒนาเทคนิคการจัดการน้ำเพื่อการเกษตร โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีปัญหาการขาดแคลนน้ำอย่างต่อเนื่อง การเติมน้ำใต้ดินช่วยเพิ่มปริมาณน้ำสำหรับการเพาะปลูก และลดความเสี่ยงจากภัยแล้ง นอกจากนี้ การศึกษาความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ยังช่วยให้เกษตรกรตัดสินใจลงทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
-
อุตสาหกรรมการจัดการทรัพยากรน้ำ: งานวิจัยนี้มีประโยชน์อย่างมากต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบในการจัดการทรัพยากรน้ำ ทั้งในระดับจังหวัด ระดับภูมิภาค และระดับประเทศ ฐานข้อมูลอุทกธรณีวิทยาและแผนแม่บทการเติมน้ำใต้ดิน จะช่วยในการวางแผนและบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ลดความเสี่ยงจากการขาดแคลนน้ำ และการแพร่กระจายของน้ำเค็ม
-
อุตสาหกรรมพลังงาน (ในอนาคต): แม้ว่างานวิจัยนี้ไม่ได้มุ่งเน้นไปที่การใช้พลังงานโดยตรง แต่การมีน้ำใต้ดินอย่างเพียงพออาจมีความสำคัญต่ออุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับพลังงานในอนาคต เช่น โรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนใต้พิภพ หรืออุตสาหกรรมที่ต้องการใช้น้ำในกระบวนการผลิต
งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับบุคคลหลายอาชีพ เช่น
-
วิศวกรโยธาและสิ่งแวดล้อม: สามารถนำความรู้จากงานวิจัยไปใช้ในการออกแบบและก่อสร้างระบบเติมน้ำใต้ดิน และการบริหารจัดการน้ำ โดยคำนึงถึงสภาพแวดล้อมทางอุทกธรณีวิทยา
-
นักวิทยาศาสตร์ด้านธรณีวิทยาและอุทกวิทยา: สามารถนำความรู้จากงานวิจัยไปใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล สร้างแบบจำลอง และทำนายการเปลี่ยนแปลงของน้ำใต้ดิน
-
นักวิชาการด้านการจัดการทรัพยากรน้ำ: สามารถนำผลการวิจัยไปใช้ในการวางแผนและบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน และพัฒนาแนวทางการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำ
-
เกษตรกร: สามารถนำความรู้จากงานวิจัยไปใช้ในการปรับปรุงการจัดการน้ำเพื่อการเกษตร เพิ่มผลผลิต และลดความเสี่ยงจากภัยแล้ง
-
เจ้าหน้าที่รัฐ: ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำ สามารถนำผลการวิจัยไปใช้ในการวางแผนและกำหนดนโยบายด้านน้ำ
| รหัสโครงการ : | 38090 |
| หัวหน้าโครงการ : | ดร. โพยม สราภิรมย์ |
| ปีงบประมาณ : | 2563 |
| หน่วยงาน : | มหาวิทยาลัยขอนแก่น |
| สาขาวิจัย : | กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์ |
| ประเภทโครงการ : | โครงการเดี่ยว |
| สถานะ : | ปิดโครงการ |
| วัตถุประสงค์ : | 1. เพื่อสำรวจ ศึกษาศักยภาพ จัดจำแนกพื้นที่ตามสภาพแวดล้อมทางอุทกธรณีวิทยา ออกแบบ ก่อสร้าง ทดลองระบบเติมน้ำใต้ดิน และประเมินความเหมาะสมของสภาพแวดล้อมทางอุทกธรณีวิทยาแบบต่าง ๆ ในพื้นที่ลุ?มน้ำต้นแบบ (ห้วยสายบาตร) ต่อการจัดการเติมน้ำใต้ดิน2.เพื่อติดตาม วิเคราะห์ประเมินผลทางวิศวกรรม สังคม และเศรษฐศาสตร์จากระบบการเติมน้ำใต้ดินที่ดำเนินการในพื้นที่ต้นแบบ3 เพื่อจัดทำฐานข้อมูลสภาพแวดล้อมทางอุทกธรณีวิทยา (Hydrogeological environment database) เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Support System, DSS) ในการพัฒนาระบบการจัดการเติมน้ำใต้ดิน ในเชิงภูมิอากาศ อุทกวิทยา ธรณีวิทยา สิ่งแวดล้อม และระบบการจัดการน้ำแบบบูรณาการ ในบริบทของพื้นที่ลุ่มน้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยใช้ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร เป็นพื้นที่ต้นแบบ4 เพื่อจัดทำแผนการพัฒนา มาตรฐานขั้นตอนการดำเนินงาน และคู่มือสำหรับการพัฒนาระบบการจัดการเติมน้ำ |
ดร. โพยม สราภิรมย์. (2563). การศึกษาการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงในการแพร่กระจายน้ำเค็ม และพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อการจัดการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษาพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร จังหวัดขอนแก่น. มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ขอนแก่น.
ดร. โพยม สราภิรมย์. 2563. "การศึกษาการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงในการแพร่กระจายน้ำเค็ม และพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อการจัดการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษาพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร จังหวัดขอนแก่น". มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ขอนแก่น.
ดร. โพยม สราภิรมย์. "การศึกษาการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงในการแพร่กระจายน้ำเค็ม และพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อการจัดการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษาพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร จังหวัดขอนแก่น". มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2563. ขอนแก่น.
ดร. โพยม สราภิรมย์. การศึกษาการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงในการแพร่กระจายน้ำเค็ม และพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อการจัดการเติมน้ำใต้ดินในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษาพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยสายบาตร จังหวัดขอนแก่น. มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2563. ขอนแก่น.