การพัฒนาตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น
บทวิเคราะห์งานวิจัย
งานวิจัยเรื่อง "การพัฒนาตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น" มุ่งแก้ปัญหาการขาดตัวชี้วัดที่เป็นรูปธรรมในการประเมินและติดตามผลการลดความเหลื่อมล้ำในระดับชุมชน โดยอาศัยกรอบคิดขององค์การยูเนสโก 7 มิติเป็นฐาน และผสมผสานมุมมองจากชุมชน (bottom-up) เพื่อให้ได้ตัวชี้วัดที่สอดคล้องกับบริบทจริง นี่เป็นจุดแข็งสำคัญของงานวิจัย เนื่องจากการใช้เพียงกรอบคิดทางวิชาการอาจไม่ครอบคลุมถึงความรู้สึกและความเข้าใจของคนในพื้นที่ที่ประสบกับความเหลื่อมล้ำโดยตรง การนำข้อมูลจากโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่น (CBR) ปี 2563 จำนวน 25 โครงการมาใช้เป็นฐานข้อมูลช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือและความแม่นยำของตัวชี้วัดที่พัฒนาขึ้น กระบวนการมีส่วนร่วมของนักวิชาการ โหนด/พี่เลี้ยง และนักวิจัยท้องถิ่นในทุกขั้นตอน ทำให้ตัวชี้วัดที่ได้มีความยอมรับและสามารถนำไปใช้ได้จริงในระดับปฏิบัติการ
ผลลัพธ์ของงานวิจัยได้ตัวชี้วัด 2 กลุ่มใหญ่ คือ ตัวชี้วัดร่วม/ตัวชี้วัดกลางด้านเศรษฐกิจ และตัวชี้วัดรายมิติตามกรอบ 7 มิติของยูเนสโก (เศรษฐกิจ, สังคม, วัฒนธรรม, การเมือง, สิ่งแวดล้อม, ความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่, และความรู้) การแบ่งกลุ่มตัวชี้วัดนี้ช่วยให้การวิเคราะห์และติดตามผลมีความชัดเจน สามารถนำไปใช้ประเมินผลการลดความเหลื่อมล้ำในโครงการวิจัยต่างๆได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ การเน้นประโยชน์จากการใช้ตัวชี้วัดใน 3 ด้าน คือ กระจกสะท้อนความก้าวหน้า, เข็มทิศชี้การดำเนินงาน, และไม้บรรทัดเปรียบเทียบผลลัพธ์ เป็นกลยุทธ์ที่ดีในการส่งเสริมการนำตัวชี้วัดไปใช้ การที่ตัวชี้วัดเน้นด้านผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น (product-oriented) เป็นข้อดีในแง่การประเมินผลสำเร็จ แต่ก็เป็นข้อจำกัดในแง่ที่ว่ายังขาดตัวชี้วัดด้านกระบวนการทำงานแบบมีส่วนร่วม (process-oriented) ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น นี่เป็นข้อเสนอแนะสำหรับการพัฒนาต่อยอดงานวิจัยในอนาคต
งานวิจัยนี้มีส่วนสำคัญในการพัฒนาฐานข้อมูลและเครื่องมือสำหรับการวัดและติดตามผลการลดความเหลื่อมล้ำในระดับชุมชน ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการวางแผนและบริหารจัดการนโยบายสาธารณะ การมีตัวชี้วัดที่เป็นรูปธรรมและถูกต้องแม่นยำจะช่วยให้การลงทุนด้านการพัฒนาชุมชนมีประสิทธิภาพมากขึ้น นำไปสู่การแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำได้อย่างตรงจุดและยั่งยืน ความสำเร็จของงานวิจัยนี้ไม่ได้อยู่ที่ตัวชี้วัดเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการสร้างความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการลดความเหลื่อมล้ำ การฝึกอบรมบุคลากร และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างนักวิชาการ ชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นการสร้างความยั่งยืนในการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในระยะยาว โดยรวมแล้ว งานวิจัยนี้เป็นงานที่มีคุณค่า และมีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน การขยายผลงานวิจัยนี้ไปยังหน่วยงานต่างๆ จะช่วยให้ประเทศไทยก้าวหน้าไปสู่เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยเฉพาะเป้าหมายที่เกี่ยวกับการลดความเหลื่อมล้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชน การวิจัยและพัฒนา และการให้คำปรึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง:
- อุตสาหกรรมที่ปรึกษา: บริษัทที่ปรึกษาสามารถนำตัวชี้วัดที่พัฒนาขึ้นไปใช้ในการประเมินผลโครงการพัฒนาชุมชน การประเมินผลกระทบด้านสังคม และการออกแบบโครงการเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ทำให้การทำงานมีประสิทธิภาพและตรงเป้าหมายมากขึ้น
- อุตสาหกรรมวิจัยและพัฒนา: หน่วยงานวิจัยทั้งภาครัฐและเอกชนสามารถนำตัวชี้วัดไปใช้เป็นเครื่องมือในการวัดผลงานวิจัย การออกแบบโครงการวิจัย และการประเมินผลกระทบของโครงการวิจัยที่มีเป้าหมายในการลดความเหลื่อมล้ำ
- อุตสาหกรรมการพัฒนาชุมชน: องค์กรเอกชน องค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) และหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชนสามารถนำตัวชี้วัดไปใช้ในการวางแผน ติดตาม และประเมินผลโครงการพัฒนาชุมชน เพื่อให้การลงทุนมีประสิทธิภาพ และบรรลุเป้าหมายการลดความเหลื่อมล้ำ
งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับบุคคลากรในหลากหลายอาชีพ อาทิ:
- นักวิจัย: นักวิจัยสามารถนำตัวชี้วัดไปใช้ในการออกแบบ ดำเนินการ และประเมินผลโครงการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการลดความเหลื่อมล้ำ
- นักวางแผนการพัฒนาชุมชน: สามารถนำตัวชี้วัดไปใช้ในการวางแผน ติดตาม และประเมินผลโครงการพัฒนาชุมชน เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
- เจ้าหน้าที่รัฐ: เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชน สามารถนำตัวชี้วัดไปใช้ในการกำหนดนโยบาย การจัดสรรงบประมาณ และการติดตามประเมินผลการดำเนินงาน
- นักวิชาการ: สามารถนำงานวิจัยนี้ไปใช้ในการศึกษา วิเคราะห์ และพัฒนาแนวคิดเกี่ยวกับการวัดและการลดความเหลื่อมล้ำ
- ผู้ทำงานด้าน CSR: สามารถใช้เป็นเครื่องมือในการประเมินผลกระทบทางสังคมจากโครงการต่างๆ
| รหัสโครงการ : | 38435 |
| หัวหน้าโครงการ : | รศ.ดร. พีรเดช ทองอำไพ |
| ปีงบประมาณ : | 2563 |
| หน่วยงาน : | สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) |
| สาขาวิจัย : | กลุ่มข้อมูลด้านเกษตรศาสตร์ |
| ประเภทโครงการ : | โครงการเดี่ยว |
| สถานะ : | ปิดโครงการ |
| วัตถุประสงค์ : | 1. เพื่อสร้างตัวชี้วัดการลดความเหลื่อมล้ำของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม ตามกรอบคิดขององค์การ UNESCO จากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น2. เพื่อพัฒนาโหนด ชุมชน และนักวิชาการ ให้มีความรู้ด้านการลดความเหลื่อมล้ำ การเก็บและการวิเคราะห์ข้อมูลความเหลื่อมล้ำ และการติดตามการลดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น3. เพื่อสร้างองค์ความรู้เรื่องการลดความเหลื่อมล้ำของชุมชนเพื่อเผยแพร่ |
รศ.ดร. พีรเดช ทองอำไพ. (2563). การพัฒนาตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.). .
รศ.ดร. พีรเดช ทองอำไพ. 2563. "การพัฒนาตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น". สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.). .
รศ.ดร. พีรเดช ทองอำไพ. "การพัฒนาตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น". สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.), 2563. .
รศ.ดร. พีรเดช ทองอำไพ. การพัฒนาตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำของชุมชนจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.); 2563. .