การเพิ่มมูลค่าทุนทางวัฒนธรรมโดยใช้การท่องเที่ยวโดยชุมชนบนฐานอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ (ไทยวน-ไทยทรงดำ)เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
บทวิเคราะห์งานวิจัย
งานวิจัยเรื่อง “การเพิ่มมูลค่าทุนทางวัฒนธรรมโดยใช้การท่องเที่ยวโดยชุมชนบนฐานอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ (ไทยวน-ไทยทรงดำ) เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก” นี้ เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพที่มุ่งเน้นการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนอย่างยั่งยืนโดยใช้ทุนทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวนและไทยทรงดำในตำบลสมอแขเป็นฐาน งานวิจัยนี้มีจุดเด่นอยู่ที่การมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างแท้จริง ตั้งแต่การวางแผน การดำเนินงาน ไปจนถึงการประเมินผลและการรับผลประโยชน์ ซึ่งสะท้อนแนวคิดการพัฒนาที่เน้นความเท่าเทียมและความยั่งยืน
การวิจัยนี้เลือกใช้กลุ่มเป้าหมาย 60 คน ซึ่งเป็นชาวไทยวนในตำบลสมอแข การเลือกกลุ่มเป้าหมายแบบเจาะจง (purposive selection) ช่วยให้ได้ข้อมูลเชิงลึกและมีความแม่นยำ ขั้นตอนการวิจัยที่ครอบคลุม 8 ขั้นตอน แสดงให้เห็นถึงกระบวนการวิจัยที่เป็นระบบและมีการวางแผนอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกจากผ้าทอไทยวน การสร้างเส้นทางท่องเที่ยวชุมชน และการพัฒนากลไกภาคีเครือข่าย ล้วนเป็นกระบวนการสำคัญที่ส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืน
ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนไทยวน-สมอแข มีศักยภาพด้านทุนทางวัฒนธรรมสูง ทั้งด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี ผ้าทอพื้นถิ่น ภาษาถิ่น อาหารถิ่น และแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร-เชิงวัฒนธรรม การสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ 7 ผลิตภัณฑ์จากผ้าทอไทยวน และการสร้างเส้นทางท่องเที่ยวชุมชน 2 เส้นทาง ล้วนเป็นผลลัพธ์ที่จับต้องได้และสามารถนำไปต่อยอดได้จริง การนำแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียวมาประยุกต์ใช้ แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจในบริบทของการพัฒนาอย่างยั่งยืน และความพยายามที่จะสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจกับการอนุรักษ์วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม
“สมอแขโมเดล” ที่เกิดจากการวิจัยนี้ เป็นแบบอย่างที่ดีของการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนที่ประสบความสำเร็จ โดยเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน การจัดการความรู้ การสร้างอาชีพใหม่ และการสื่อสารเชิงรุก ข้อเสนอเชิงนโยบายจากแกนนำชุมชน เช่น การจัดงานเทศกาลประเพณี การส่งเสริมการจัดการความรู้ การจัดทำหลักสูตรท้องถิ่น และการจัดกิจกรรมต่างๆ ล้วนเป็นข้อเสนอที่เป็นรูปธรรมและสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง ซึ่งจะช่วยส่งเสริมการอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมไทยวน และยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างยั่งยืน การวิจัยนี้จึงไม่เพียงแต่เป็นการสร้างต้นแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้าง “โมเดล” ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นๆ ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันได้อีกด้วย การวิจัยได้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการบูรณาการความรู้ ทรัพยากร และความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อให้เกิดความสำเร็จอย่างยั่งยืน
จุดแข็งของงานวิจัยชิ้นนี้คือการเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างเต็มที่ ทำให้ผลลัพธ์ที่ได้มีความยั่งยืน และสอดคล้องกับความต้องการและบริบทของชุมชน อย่างไรก็ตาม งานวิจัยอาจต้องมีการติดตามผลในระยะยาวเพื่อประเมินความยั่งยืนของโมเดล และการปรับปรุงให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของบริบททางเศรษฐกิจและสังคมในอนาคต
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวอย่างมาก โดยเฉพาะการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การท่องเที่ยวชุมชน และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ เหตุผลประกอบด้วย:
-
การสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่: งานวิจัยได้สร้างผลิตภัณฑ์ใหม่จากผ้าทอไทยวน ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดเป็นสินค้าที่ระลึกหรือสินค้าโอท็อป เพื่อจำหน่ายในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว สร้างรายได้ให้กับชุมชน และเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
-
การสร้างเส้นทางท่องเที่ยว: การสร้างเส้นทางท่องเที่ยวใหม่ 2 เส้นทาง ช่วยสร้างความหลากหลายให้กับผลิตภัณฑ์ท่องเที่ยว ดึงดูดนักท่องเที่ยวกลุ่มเป้าหมายที่สนใจวัฒนธรรมและประเพณี และกระจายรายได้สู่ชุมชนอย่างทั่วถึง
-
การพัฒนาโมเดลการท่องเที่ยวชุมชน: “สมอแขโมเดล” เป็นต้นแบบที่ดีของการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนอย่างยั่งยืน สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นๆ ได้ ส่งผลให้เกิดการขยายตัวของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในระดับที่กว้างขึ้น
-
การสร้างเครือข่าย: การพัฒนากลไกภาคีเครือข่ายท่องเที่ยวชุมชน ช่วยสร้างความร่วมมือระหว่างชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน เพื่อร่วมกันพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
งานวิจัยนี้เหมาะกับอาชีพใด
งานวิจัยนี้เหมาะกับบุคคลในหลายอาชีพ ที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว การพัฒนาชุมชน และการอนุรักษ์วัฒนธรรม อาชีพเหล่านี้ได้แก่:
-
นักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม: งานวิจัยนี้ให้ข้อมูลและเส้นทางท่องเที่ยวที่น่าสนใจ สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการสัมผัสประสบการณ์ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างแท้จริง
-
มัคคุเทศก์: มัคคุเทศก์สามารถนำข้อมูลจากงานวิจัยนี้ไปใช้ในการนำเที่ยว เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง แม่นยำ และน่าสนใจ เพิ่มคุณค่าให้กับการท่องเที่ยว
-
นักวางแผนการท่องเที่ยว: งานวิจัยนี้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ดี สำหรับนักวางแผนการท่องเที่ยว ในการออกแบบเส้นทางท่องเที่ยวใหม่ๆ หรือพัฒนาเส้นทางที่มีอยู่เดิมให้ดียิ่งขึ้น
-
เจ้าหน้าที่รัฐ: งานวิจัยนี้ให้ข้อเสนอเชิงนโยบายที่เป็นประโยชน์ ต่อเจ้าหน้าที่รัฐ ในการวางแผนและดำเนินนโยบายการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชน และการอนุรักษ์วัฒนธรรม
-
นักวิชาการด้านการท่องเที่ยวและมานุษยวิทยา: งานวิจัยนี้เป็นกรณีศึกษาที่ดี สำหรับการศึกษาวิจัยทางวิชาการ ในด้านการท่องเที่ยวชุมชน การพัฒนาชุมชน และการอนุรักษ์วัฒนธรรม
-
ผู้ประกอบการธุรกิจท่องเที่ยว: ผู้ประกอบการสามารถนำผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ และเส้นทางท่องเที่ยวใหม่ๆ จากงานวิจัยนี้ไปใช้ ในการพัฒนาธุรกิจ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าและบริการ
| รหัสโครงการ : | 105151 |
| หัวหน้าโครงการ : | ผศ.ดร. ศิริพร พันธุลี |
| ปีงบประมาณ : | 2564 |
| หน่วยงาน : | มหาวิทยาลัยแม่โจ้ |
| สาขาวิจัย : | กลุ่มข้อมูลด้านสังคมศาสตร์ |
| ประเภทโครงการ : | โครงการเดี่ยว |
| สถานะ : | ปิดโครงการ |
| คำสำคัญ : | |
| วัตถุประสงค์ : | 1) เพื่อพัฒนาศักยภาพด้านการเพิ่มมูลค่าผ้าทอพื้นถิ่นกลุ่มไทยวนและไทยทรงดำรองรับการท่องเที่ยวชุมชนในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก 2) เพื่อสร้างต้นแบบเส้นทางการท่องเที่ยวชุมชนบนฐานวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน และไทยทรงดำ “ตามรอยผืนผ้า ภูมิปัญญาอาหารถิ่น”ในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก3) เพื่อพัฒนากลไกภาคีเครือข่ายท่องเที่ยวชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวนและไทยทรงดำในระดับจังหวัด และจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนฐานทุนทางวัฒนธรรมเชื่อมโยงกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวน และไทยทรงดำในระดับจังหวัดและระดับภูมิภาค4) เพื่อประเมินผลด้านเศรษฐกิจสังคมและคุณภาพชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ยวนและไทยทรงดำในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก |
ผศ.ดร. ศิริพร พันธุลี. (2564). การเพิ่มมูลค่าทุนทางวัฒนธรรมโดยใช้การท่องเที่ยวโดยชุมชนบนฐานอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ (ไทยวน-ไทยทรงดำ)เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. มหาวิทยาลัยแม่โจ้. พิษณุโลก.
ผศ.ดร. ศิริพร พันธุลี. 2564. "การเพิ่มมูลค่าทุนทางวัฒนธรรมโดยใช้การท่องเที่ยวโดยชุมชนบนฐานอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ (ไทยวน-ไทยทรงดำ)เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก". มหาวิทยาลัยแม่โจ้. พิษณุโลก.
ผศ.ดร. ศิริพร พันธุลี. "การเพิ่มมูลค่าทุนทางวัฒนธรรมโดยใช้การท่องเที่ยวโดยชุมชนบนฐานอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ (ไทยวน-ไทยทรงดำ)เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก". มหาวิทยาลัยแม่โจ้, 2564. พิษณุโลก.
ผศ.ดร. ศิริพร พันธุลี. การเพิ่มมูลค่าทุนทางวัฒนธรรมโดยใช้การท่องเที่ยวโดยชุมชนบนฐานอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ (ไทยวน-ไทยทรงดำ)เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. มหาวิทยาลัยแม่โจ้; 2564. พิษณุโลก.